Προβλήματα λειψυδρίας

«Χρησιμοποιούμε πολύ περισσότερο νερό από ότι έχουμε διαθέσιμο.  Η βραχυπρόθεσμη λύση για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας ήταν μέχρι σήμερα η άντληση ακόμη μεγαλύτερων ποσοτήτων νερού από τα επιφανειακά και υπόγεια υδάτινα αποθέματα. Η υπερεκμετάλλευση δεν αποτελεί όμως βιώσιμη λύση. Έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ποιότητα και στην ποσότητα των νερών που έχουν απομείνει καθώς και στα οικοσυστήματα, τα οποία εξαρτώνται από το νερό», τονίζει η καθηγήτρια Jacqueline McGlade, εκτελεστική διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. Και συνεχίζει: «πρέπει να μειωθεί η ζήτηση, να περιορισθούν οι ποσότητες του αντλούμενου νερού και να δοθεί έμφαση στην αποτελεσματική χρήση του».

Aπό τα γήπεδα γκολφ μέχρι τα βιβλία και από το ελαιόλαδο μέχρι τα εμβόλια, για όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες στις οποίες στηριζόμαστε, καθώς και για πολλές καθημερινές μας δραστηριότητες, απαιτείται ένας πόρος ζωτικής σημασίας: το νερό. Η νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) επιβεβαιώνει, ότι σε πολλά μέρη της Ευρώπης η χρήση των υδάτινων πόρων δεν είναι βιώσιμη και διατυπώνει συστάσεις για την υιοθέτηση νέας προσέγγισης όσον αφορά τη διαχείρισή τους.

Η κατανάλωση νερού υπερβαίνει τη ζήτηση

Η ζήτηση νερού από τους ανθρώπους είναι υπερδιπλάσια από την προσφορά νερού που διαθέτει η φύση, σύμφωνα με νέα καναδο-ολλανδική επιστημονική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι περίπου 1,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι, κυρίως στην Ασία, ζουν σε περιοχές όπου τόσο τα υπόγεια αποθέματα νερού, όσο και τα επιφανειακά οικοσυστήματα που εξαρτώνται από το νερό, βρίσκονται υπό απειλή.

Σχεδόν ένας στους τέσσερις ανθρώπους του πλανήτη ζει σε περιοχή, όπου το νερό χρησιμοποιείται, κυρίως στη γεωργία, με ρυθμό πολύ ταχύτερο από ό,τι μπορεί να ανανεωθεί με φυσικό τρόπο.

Όλο το νερό της Γης χωρά σε μια μικροσκοπική σφαίρα

Αν και ο φόβος για την εξάντληση των αποθεμάτων του νερού εκφράζεται όλο και πιο έντονα με το πέρασμα του χρόνου, και πάλι είναι πολύ δύσκολο να φανταστούμε πως κάποτε θα μπορούσαμε να ξεμείνουμε από νερό. Σε μια προσπάθεια να εξάρει τη φαντασία μας, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ έδωσε στη δημοσιότητα στοιχεία αλλά και εικόνες σχετικά με την ποσότητα του νερού.

Πιο συγκεκριμένα, η αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία υποστηρίζει ότι όλο το νερό της Γης θα μπορούσε να χωρέσει σε μια φούσκα με διάμετρο 1.384 χλμ. Περίπου το 70% της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό, ωστόσο το υδάτινο αυτό στρώμα είναι πάρα πολύ λεπτό. Κάθε θάλασσα, ποταμός και υπόγεια λίμνη θα μπορούσε να χωρέσει σε αυτό που στη φωτογραφία φαίνεται σαν μια μικροσκοπική μπλε φυσαλίδα στην άκρη του πλανήτη. Το 96,5% του νερού της Γης βρίσκεται στους ωκεανούς. Νερό επίσης υπάρχει στα σύννεφα, τους υδρατμούς, τις λίμνες και τους ποταμούς, τους παγετώνες και τους ζωντανούς οργανισμούς. Όλο αυτό το νερό όμως σύμφωνα με την Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ χωρά σε μια μικροσκοπική σφαίρα.

Σοφότερη χρήση του νερού με τον μανιακό νεροκουβά

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε ένα νέο δημοφιλές βιντεοκλίπ στο πλαίσιο της εκστρατείας «Generation Awake ? Ξύπνα γενιά!», η οποία προειδοποιεί τους καταναλωτές για τους κινδύνους λόγω μη βιώσιμων καταναλωτικών προτύπων. Στο κλιπ πρωταγωνιστεί ο «Τρύφωνας ο νεροφίδας», ένας νευρωτικός νεροκουβάς που ασχολείται με το θέμα της υπερβολής στη χρήση του νερού. Το κλιπ διαθέτει σύνδεσμο προς τον ιστότοπο Generation Awake, ένα πολύγλωσσο δικτυακό τόπο που στόχο έχει να κάνει τους πολίτες να σκεφθούν τις καταναλωτικές τους συνήθειες και να τους βοηθήσει να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους, ώστε να ζουν με πιο βιώσιμο τρόπο.

Μια σειρά από άλλες δραστηριότητες δρομολογούνται το 2012 στο πλαίσιο της εκστρατείας, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου τμήματος στον ιστότοπο, στο οποίο εξετάζεται το ίχνος νερού προϊόντων όπως τα μπλουτζίν, τα χάμπουργκερ ή η μπύρα. Τον Σεπτέμβριο 2012 προκηρύχθηκε διαγωνισμός βίντεο ανοικτός στο ευρύ κοινό, ενώ στις αρχές του φθινοπώρου οργανώθηκαν ζωντανές εκδηλώσεις για να εμπνεύσουν ιδέες στον κόσμο και να δοθεί ώθηση στην αλλαγή συμπεριφοράς στην Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, τη Ρουμανία και την Ισπανία.{mospagebreak}

Ερευνητές υπολόγισαν το Υδάτινο Αποτύπωμα της ανθρωπότητας

Στα 9.089 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ανέρχεται το υδάτινο αποτύπωμα της ανθρωπότητας ετησίως, σύμφωνα με έρευνα επιστημόνων από το πανεπιστήμιο του Τουέντε στην Ολλανδία. Στη μελέτη αποτυπώνονται επίσης οι παγκόσμιες ροές των υδάτων που περιέχονται σε αγροτικά και βιομηχανικά αγαθά που αποτεθούν μέρος του διεθνούς εμπορίου.

Όπως προκύπτει από την έρευνα, το υδάτινο αποτύπωμα των Αμερικανών καταναλωτών φτάνει τα 2.842 κυβικά μέτρα ετησίως, ενώ το υδάτινο αποτύπωμα των Κινέζων και των Ινδών ανέρχεται στα 1.071 και 1.089 κυβικά μέτρα αντίστοιχα.

«Η γενική τάση είναι ότι οι βιομηχανοποιημένες χώρες έχουν μεγαλύτερο υδάτινο αποτύπωμα συγκριτικά με τις αναπτυσσόμενες χώρες, γεγονός που αποδίδεται στην αυξημένη κατανάλωση βιομηχανικών προϊόντων», αναφέρουν οι επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Arjen Hoekstra και Mesfin Mekonnen. Μάλιστα, εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι χώρες της βόρειας Ευρώπης που είναι πλούσιες σε ύδατα, όπως για παράδειγμα η Ολλανδία, συχνά εξαρτώνται από εισαγωγές νερού από περιοχές που παρουσιάζουν μεγάλες ελλείψεις σε αποθέματα νερού.

Ο μέσος άνθρωπος καταναλώνει περίπου 4.000 λίτρα νερού ημερησίως, συμπεριλαμβα-νομένου του νερού που χρησιμοποιείται στο φαγητό ή περιλαμβάνεται σε άλλα προϊόντα.

Σημειώνεται ότι ο αγροτικός τομέας ευθύνεται για το 92% της παγκόσμιας κατανάλωσης γλυκού νερού ετησίως.

Έξυπνη Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Πολλοί πιστεύουν ότι το νερό είναι φτηνό και άφθονο. Κι όμως, εξαιτίας των υφιστάμενων συστημάτων διαχείρισης υδάτινων πόρων, ένας στους πέντε ανθρώπους του πλανήτη δεν διαθέτει επαρκή πρόσβαση σε ασφαλές, καθαρό πόσιμο νερό. Αν και η συνολική ποσότητα του νερού του πλανήτη παραμένει σταθερή, η φύση αυτών των υδάτινων πόρων αλλάζει. Τα πάντα μεταβάλλονται, από τις τοποθεσίες των βροχοπτώσεων μέχρι τη σύνθεση των ωκεανών. Αυτές οι αλλαγές μας αναγκάζουν να θέσουμε ορισμένα πολύ δύσκολα ερωτήματα για το πώς και του πού ζούμε και δραστηριοποιούμαστε επιχειρηματικά.

Χωρίς τις δικές μας παρεμβάσεις, η Γη διαθέτει ένα σχεδόν τέλειο, αυτορρυθμιζόμενο σύστημα υδάτινων πόρων.

Η ανθρωπότητα όμως διατάραξε την ισορροπία.

Κάθε φορά που αλληλεπιδρούμε με το νερό, το αλλάζουμε, το εκτρέπουμε ή τροποποιούμε την κατάστασή του.

Αν και αποτελεί πανανθρώπινο αγαθό αντιμετωπίζεται ως περιφερειακό ζήτημα. Δεν υπάρχει παγκόσμια αγορά και οι διεθνείς επαφές για το ζήτημα είναι ελάχιστες. "Τα ζητήματα που αφορούν το νερό σχετίζονται με την ποσότητα, την ποιότητα, το χώρο και τον χρόνο", δηλώνει ο Ian Cluckie, Καθηγητής Υδρολογίας και διαχείρισης υδάτινων πόρων στο University of Bristol, στο πλαίσιο της έκθεσης ΙΒΜ Global Innovation Outlook (US) για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. "Το μέγεθος του προβλήματος εξαρτάται απολύτως από τον τόπο διαμονής του καθενός".

Η καινοτομία όμως προσφέρει καινούργιες πηγές έμπνευσης. Με τις τεχνολογικές προόδους - προηγμένα δίκτυα εξοπλισμένα με αισθητήρες, έξυπνους μετρητές, ανάλυση δεδομένων με χρήση μεγάλης υπολογιστικής ισχύος - μπορούμε να επιδείξουμε μεγαλύτερη ευφυΐα στη διαχείριση των υδάτινων πόρων του πλανήτη μας. Μπορούμε να παρακολουθούμε, να μετρούμε και να αναλύουμε ολόκληρα υδάτινα οικοσυστήματα, από ποταμούς και δεξαμενές μέχρι τις αντλίες και τις σωληνώσεις στα σπίτια μας. Μπορούμε να παρέχουμε σε όλο τον κόσμο, τους οργανισμούς, τις επιχειρήσεις, τις κοινότητες και τα έθνη που εξαρτώνται από την αδιάλειπτη παροχή πόσιμου νερού μια ενιαία, αξιόπιστη, ενημερωμένη και αξιοποιήσιμη οπτική της χρήσης των υδάτινων πόρων. Αυτή είναι μόνο μία σταγόνα στον ωκεανό των πρωτοβουλιών που πρέπει να υιοθετήσουμε.

Πρόσβαση σε καθαρό νερό

Το καθαρό νερό εξελίσσεται σε είδος πολυτελείας, ενώ αναμένεται να γίνει ακόμη σπανιότερο εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.  Η έλλειψη του νερού θα αναχθεί σε μείζον γεωπολιτικό θέμα, καθώς το 2050, ο παγκόσμιος πληθυσμός προβλέπεται να έχει ξεπεράσει τα εννέα δισεκατομμύρια, ενώ η ζήτηση για νερό θα αυξηθεί κατά 64 δις. κυβικά μέτρα ετησίως. Παράλληλα το 2030, περισσότεροι από πέντε δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν θα έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστο σύστημα καθαρισμού του νερού, σύμφωνα με τα στοιχεία των διεθνών οργανισμών.

Πάνω από 232 εκατομμύρια άνθρωποι από χώρες του Τρίτου Κόσμου πλήττονται από λειψυδρία, αδυνατώντας να καλύψουν βασικές καθημερινές ανάγκες σε νερό, και 18 χώρες στην Αφρική και στην Ασία απειλούνται άμεσα, καθώς βρίσκονται σε οριακή από άποψη υδατικών αποθεμάτων κατάσταση.

Η UNICEF, από την πλευρά της, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη ζωή εκατομμυρίων παιδιών καθώς τονίζει ότι καθημερινά πεθαίνουν 6.000 παιδιά από έλλειψη νερού, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι κάθε 15 δευτερόλεπτα ένα παιδί στις αναπτυσσόμενες χώρες χάνει τη ζωή του.

Η UNESCO υποστηρίζει ότι στις αναπτυσσόμενες χώρες το 80% των ασθενειών συνδέονται με το νερό, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα τουλάχιστον 3 εκατομμύρια άνθρωποι να χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο εξαιτίας της κακής ποιότητας πόσιμου νερού που καταναλώνουν.