Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών (ΓΣ των ΗΕ) έχει ανακηρύξει το 2013 Διεθνές Έτος Συνεργασίας για το Νερό (A/RES/65/154), κατόπιν πρότασης του Τατζικιστάν, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας και την ανάπτυξη συμπράξεων σε τοπικό, εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο, καθώς τα ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση του νερού δεν γνωρίζουν σύνορα. Σε αυτό το πλαίσιο, μια μεγάλη γκάμα δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκαν και θα πραγματοποιηθούν μέσα στο έτος, επικεντρώνοντας στις δυνατότητες και τις προκλήσεις συνεργασιών γύρω από τα ζητήματα των υδάτων, διευκολύνοντας το διάλογο μεταξύ των διαφορετικών φορέων και προωθώντας καινοτόμες λύσεις.

Η ΓΣ των ΗΕ αναγνωρίζει, ότι η συνεργασία αποτελεί προϋπόθεση για την ισόρροπη κατανομή του πολύτιμου αυτού πόρου μεταξύ των διαφορετικών αναγκών και προτεραιοτήτων, χρησιμοποιώντας το νερό ως εργαλείο για την ειρήνη. Η συνεργασία επιτρέπει και επιβάλλει επίσης τη διατομεακή προσέγγιση του θέματος, συνδέοντας πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και επιστημονικές παραμέτρους, καθώς και τις θρησκευτικές, ηθικές, κοινωνικές, πολιτικές, νομικές, θεσμικές και οικονομικές διαστάσεις του.

Η συνεργασία για το νερό αποτελεί κλειδί για την ασφάλεια, την εξάλειψη της φτώχιας, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα των φύλων, ενώ  παίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για την προστασία των υδατικών πόρων και του περιβάλλοντος, ενώ συμβάλλει στην οικοδόμηση και διατήρηση της ειρήνης.

Τα στοιχεία άλλωστε του ΟΗΕ δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας: το 85% του πληθυσμού της γης κατοικεί στο ξηρότερο μισό του πλανήτη, ενώ 780 εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό και σχεδόν 2,5 δις. σε υπηρεσίες αποχέτευσης. Έξι με οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως εξαιτίας καταστροφών και ασθενειών που συνδέονται με το νερό, ενώ, σύμφωνα με διάφορους υπολογισμούς, αν όλος ο πληθυσμός της γης ακολουθούσε τον τρόπο ζωής των ευρωπαίων ή των βορειομερικάνων, θα χρειαζόμασταν 3,5 πλανήτες.

Η γεωργία αναδεικνύεται παγκοσμίως ο κύριος καταναλωτής, χρησιμοποιώντας κατά μέσο όρο το 70% του πόσιμου νερού (ενώ σε κάποιες χώρες μπορεί να φτάσει ως και το 90%). Και σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να λαμβάνονται πάντα υπόψη και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα ύδατα καθώς και το κόστος προσαρμογής: σύμφωνα με την Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), η λειψυδρία αναμένεται να αυξηθεί στην κεντρική και νότια Ευρώπη και ο αριθμός των ανθρώπων που θα επηρεαστεί από αυτή θα αυξηθεί από 28 σε 44 εκατομμύρια το 2070. Η θερινή ροή των ποταμών πιθανόν να μειωθεί έως και 80% στη νότια Ευρώπη καθώς και σε κάποιες περιοχές της κεντρικής και ανατολικής. Αντίστοιχα, το κόστος προσαρμογής στις επιπτώσεις μιας αύξησης των 2 οC μπορεί να κυμανθεί από 70 έως και 100 δις. δολάρια το έτος μεταξύ 2020 και 2050. Από αυτά 13,7 έως 19,2 δις. (ανάλογα με τα πιθανά κλιματικά σενάρια που αφορούν συνθήκες μεγαλύτερης ή μικρότερης ξηρασίας) θα σχετίζονται με το νερό, κυρίως ως προς την παροχή επαρκούς και καλής ποιότητας πόσιμου νερού αλλά και ως προς τη διαχείριση για τον περιορισμό των επιπτώσεων των πλημμυρών.

Πέραν όμως των γενικών, απαισιόδοξων κατά κοινή ομολογία, στοιχείων, η ίδια η φύση του πόρου, απαιτεί τη συνεργασία. 148 κράτη εκτιμάται ότι έχουν διεθνείς λεκάνες απορροής στην επικράτεια τους, ενώ 276 είναι τα διασυνοριακά ποτάμια, (64 στην Αφρική, 60 στην Ασία, 68 στην Ευρώπη, 46 στη Β. Αμερική και 38 στη Νότια). Τα πλουσιότερα κράτη διατηρούν στα ίδια επίπεδα ή αυξάνουν την κατανάλωση φυσικών πόρων, αλλά εξάγουν το υδατικό τους αποτύπωμα στον παραγωγό, που συνήθως είναι να φτωχότερα κράτη. Οι ευρωπαίοι και οι βορειομερικάνοι καταναλώνουν σημαντική ποσότητα εικονικού νερού κρυμμένου μέσα στα καταναλωτικά και διατροφικά προϊόντα που εισάγουν. Κάθε κάτοικος της Ευρώπης (εκτός των χωρών της πρώην ΕΣΣΔ) και της Β. Αμερικής, καταναλώνει κάθε μέρα τουλάχιστον 3m3 εικονικού νερού σε εισαγόμενα διατροφικά προϊόντα, σε σύγκριση με τα 1,4 m3 που καταναλώνουν στην Ασία και τα 1,1 m3 στην Αφρική.

Και μέσα στα σύνορα όμως του ίδιου κράτους οι διαφορετικοί χρήστες νερού (ύδρευση, άρδευση, βιομηχανική χρήση, ενεργειακή χρήση, αναψυχή) ερίζουν για το ποιος θα πάρει τη μερίδα του λέοντος, ενώ συχνά τοπικές κοινωνίες αντιδρούν στην προοπτική μεταφοράς υδάτων σε άλλες περιοχές, ακόμα και εντός του ίδιου δήμου σε κάποιες περιπτώσεις. Η ανάγκη για συνεργασία στον τομέα διαχείρισης των υδάτων και στη συνέχεια της κατάρτισης ολοκληρωμένων σχεδίων διαχείρισης, αναδεικνύεται ακόμα και σε αυτές τις, φαινομενικά πιο απλές, περιπτώσεις ως αναγκαίος όρος, όχι μόνο για την ικανοποίηση των αναγκών, αλλά και για την ορθολογική χρήση, την ανταλλαγή εμπειρίας και τελικά την προστασία του πολύτιμου αυτού πόρου.

Πηγή: 2013 International Year of Water Cooperation